รักษาข้อเข่าเสื่อมโดยไม่ผ่าตัด ทำได้ไหม? สาเหตุ อาการ และการทำกายภาพบำบัด
ข้อเข่าเสื่อมรักษาโดยไม่ผ่าตัดได้หรือไม่? เรียนรู้สาเหตุ อาการ ระยะของโรค วิธีชะลอข้อเข่าเสื่อม และการทำกายภาพบำบัดเพื่อช่วยลดอาการปวดและฟื้นฟูการเคลื่อนไหว
รักษาข้อเข่าเสื่อมโดยไม่ผ่าตัด ทำได้ไหม?
หากคุณมีอาการปวดเข่า เดินแล้วเจ็บ ขึ้นลงบันไดลำบาก หรือรู้สึกฝืดตึงบริเวณข้อเข่าหลังตื่นนอน อาจเป็นสัญญาณของ ข้อเข่าเสื่อม ซึ่งเป็นโรคที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะในผู้ที่มีอายุมากกว่า 50 ปี หรือผู้ที่มีน้ำหนักตัวเกิน
หลายคนเข้าใจว่าเมื่อเป็นข้อเข่าเสื่อมแล้วจำเป็นต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมเสมอ แต่ในความเป็นจริง ผู้ป่วยจำนวนมากสามารถรักษาและชะลอความเสื่อมของข้อเข่าได้ด้วยวิธี รักษาข้อเข่าเสื่อมโดยไม่ผ่าตัด เช่น การปรับพฤติกรรม การทำกายภาพบำบัด และการออกกำลังกายที่เหมาะสม
ข้อเข่าเสื่อมคืออะไร?
“ข้อเข่าเสื่อม” คือภาวะที่กระดูกอ่อนที่ทำหน้าที่ดูดซับแรงกระแทกภายในข้อเข่าเกิดการสึกหรอและเสื่อมสภาพลง เมื่อผิวของกระดูกอ่อนเสียหายและบางลงเรื่อยๆ กระดูกข้อเข่าทั้งสองจะเสียดสีกันเอง ทำให้รู้สึกปวดเสียวในข้อขณะที่เดินลงน้ำหนักนั่นเอง โดยการเปลี่ยนแปลงของภาวะข้อเข่าเสื่อมไม่สามารถกลับคืนสู่สภาพเดิมได้ แต่สามารถชะลอความเสื่อมได้ กระดูกต้นขาและกระดูกหน้าแข้งจะมาประกบกันเกิดเป็นข้อเข่า และจะมีกระดูกอ่อน (Cartilage) มาหุ้มผิวข้อทั้ง 2 เพื่อไม่ให้กระดูกทั้ง 2 เสียดสีกันจนเจ็บปวดและยังช่วยดูดซับแรงกระแทกของข้อเข่าทั้ง 2 ขณะที่มีการเคลื่อนไหว นอกจากนี้ภายในข้อเข่ายังมีน้ำเลี้ยงข้อเข่า (Synovial fluid) ซึ่งทำหน้าที่เสมือนน้ำมันหล่อลื่นภายในข้อเข่าอีกด้วย เมื่อกระดูกอ่อนเกิดการเสื่อม ผิวกระดูกต้นขาและหน้าแข้งเสียดสีกัน ทำให้มีอาการปวดเข่าขณะเดินลงน้ำหนัก และเมื่อผิวกระดูกเกิดความเสียหายร่างกายจะสร้างกระดูกงอกขึ้นมาทดแทน (spur) แต่กระดูกงอกเหล่านี้มีลักษณะขรุขระเหมือนหินงอกหินย้อย เมื่อเคลื่อนไหวข้อเข่าทำให้กระดูกงอกใหม่ไปเสียดสีกับเนื้อเยื่อรอบข้อเข่าทำให้เกิดอาการปวดตามาได้ นอกจากนี้ผู้ที่เป็นภาวะข้อเข่าเสื่อมจะมีกำลังกล้ามเนื้อรอบข้อเข่าลดลง ความมั่นคงของข้อเข่าจึงลดลง เมื่อระยะเวลานานขึ้นอาจทำให้ข้อเข่ามีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างเกิดเป็นเข่าโก่งได้ในที่สุด
ข้อเข่าเสื่อมเกิดจากอะไร?
- อายุที่มากขึ้นทำให้เกิดการเสื่อมสภาพของผิวกระดูกอ่อนตามวัย
- น้ำหนักตัวที่เกินจะเพิ่มแรงกระทำต่อข้อเข่า
- การใช้งาน ท่าทาง กิจกรรมที่กระตุ้นให้เข่าเสื่อมเร็วขึ้น เช่น การนั่งคุกเข่า นั่งพับเพียบ นั่งขัดสมาธิ การเดินขึ้น-ลงบันไดบ่อยๆ ทำให้มีแรงกดต่อข้อเข่ามาก
- ผู้หญิงเมื่อหมดประจำเดือน
- การใช้งานเข่าอย่างผิดวิธี เช่นออกกำลังกายโดยการวิ่งทุกวัน หรือเล่นกีฬาที่ต้องกระโดดโดยไม่ฝึกกำลังกล้ามเนื้อขา
- เคยประสบอุบัติเหตุที่เข่าโดยตรง เคยได้รับการผ่าตัดที่เข่า จะทำให้เป็นเข่าเสื่อมเร็วขึ้น
- ผู้ที่เป็นโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ เก๊าต์ เป็นต้น
อาการของข้อเข่าเสื่อม
- ระดับไหล่ เอว และสะโพกสองข้างไม่เท่ากัน
- กระดูกสันหลังช่วงอกโก่งนูนผิดปกติ อาจมีการบิดหมุนของลำตัวร่วมด้วย
- กระดูกซี่โครงด้านหนึ่งนูนมากกว่าอีกด้าน
- ปวดหลัง (มักพบในกลุ่มที่เกิดจากพฤติกรรมและท่าทาง)
- หายใจลำบากหรือเหนื่อยง่ายในรายที่มีความคดค่อนข้างมาก
การรักษาข้อเข่าเสื่อม
มีทั้งการรักษาโดยไม่ผ่าตัด และการรักษาโดยการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม ในที่นี้ขอพูดถึงการรักษาโดยไม่ผ่าตัดนะคะ การรักษาโดยไม่ผ่าตัด
- ปรับเปลี่ยนรูปแบบการใช้ชีวิต เช่น ลดน้ำหนัก หลีกเลี่ยงท่าที่ทำให้เกิดแรงกดต่อข้อเข่า ออกกำลังกายเพิ่มกำลังกล้ามเนื้อข้อเข่า เช่นว่ายน้ำ ปั้นจักยานเป็นต้น
- รับประทานยาแก้ปวดและยาต้านการอักเสบ
- การทำกายภาพบำบัดเพื่อลดอาการปวด และฝึกกำลังกล้ามเนื้อต้นขา การรักษาทางกายภาพบำบัดในผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อม
- การดัดดึงข้อต่อ เพื่อลดอาการปวดและเพิ่มองศาการงอ-เหยียดเข่า (Mobilization)
- การใช้ Ultrasound therapy ช่วยลดอาการปวดและการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อ รักษาอาการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อ และข้อต่อในชั้นลึก เร่งกระบวนการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ โดยจะเพิ่มการไหลเวียนเลือด เพิ่มความยืดหยุ่นให้กับเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน
แพทย์จะซักประวัติ ตรวจร่างกาย และถ่ายภาพเอกซเรย์ (X-Ray) เพื่อประเมินองศาความคดของกระดูกสันหลัง ในบางรายที่มีอาการทางระบบประสาทหรือระบบหายใจร่วมด้วย อาจพิจารณาตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) เพิ่มเติม โดยจะวินิจฉัยว่าเป็นกระดูกสันหลังคดเมื่อพบความผิดปกติตั้งแต่ 10 องศาขึ้นไป
ช่องทางการติดต่อของเรา 👇
🌐 Offical Website : www.greenbellclinic.com
📌 IG : @greenbell_clinic
🟩 LINE Offical : @greenbell
⬛ TIKTOK : greenbellmedicalclinic
🟥 Youtube : Greenbell Medical Clinic